پژوهشكده تحقيقات اسلامى

67

زمينه هاى قيام امام حسين (ع) (فارسى)

از انصار به گونه‌اى موضع گرفتند كه مهاجران را به اهدافشان نزديك‌تر كرد . « بشيربن سعد خزرجى » كه سال‌ها با پسرعموى خود سعد بن عباده در رقابت بود ، سخنان ابوبكر را تأييد كرد و از انصار خواست در امر خلافت طمع نكنند . « 1 » « حباب بن منذر » پسر عموى ديگر بشير بن سعد گفت : « يك امير از ما و اميرى هم از شما عهده‌دار زمامدارى شود . » « 2 » اين گفتارهاى به‌ظاهر شورآفرين ، همه نشان از ضعف و عقب‌نشينى داشت . از اين رو عمر بن خطّاب گفت : « عرب چگونه رضايت مىدهد كه پيامبر از ايشان باشد و حكومت از شما ؟ » در اين‌جا بار ديگر دعوا و ناسزا بالا گرفت و ابوبكر آن را آرام ساخت و اختلاف ديرينهء « اوس و خزرج » را يادآورشان شد . در اين ميان اوسيان كه هراس بيشتر و جمعيّت كمترى داشتند با پيشدستى بر خزرجيان ، حمايت خود را از ابوبكر اعلام كردند . اين در حالى رخ داد كه پيش‌تر عمر و ابوعبيده با يادآورى فضايل ابوبكر با او بيعت كرده بودند . « 3 » با پيشدستى بشير بن سعد براى بيعت با ابوبكر ، تلاطمى در اوسيان پديد آمد كه مبادا مهاجران با خزرجيان همدست شده باشند تا اوس را نابود كنند يا از خلافت دور سازند . به همين سبب ، رئيس آنان ، « اسيد بن حفير » ، شتابان دست خود را به جانب ابوبكر دراز كرد تا با وى بيعت كند و از اوسيان خواست تا با ابوبكر بيعت نمايند . « 4 » با اين جانبدارى شتابزده ، اوسيان با ابوبكر بيعت كردند ، امّا خزرجيان ( جز تنى چند ) صحنه را ترك كردند . « 5 » جنايت و خشونت پس از بيعتِ سقيفه نشينان با ابوبكر ، برخى به مخالفت برخاستند . با اشاره عمر ،

--> ( 1 ) - بحارالانوار ، ج 28 ، ص 242 ؛ الطرائف فى معرفة مذاهب الطوائف ، سيد على بن طاووس حسينى ، ج 2 ، ص 399 . ( 2 ) - الطرائف ، همان . ( 3 ) - جهت اطلاعات بيشتر در اين زمينه به كتاب بحران جانشينى پيامبر ( ص ) ، يوسف غلامى مراجعه شود . ( 4 ) - شرح نهج‌البلاغه ، ابن ابى الحديد ، ج 2 ، ص 39 . ( 5 ) - همان .